Türkiye’de kırmızı et sektörü, yükselen üretim maliyetleri, azalan hayvan varlığı ve ithalat baskısı altında zorlu bir süreçten geçiyor. Ulusal Kırmızı Et Konseyi (UKON) verilerine göre karkas kesim fiyatları ortalama 580 TL seviyelerinde tutulmaya çalışılsa da besici maliyetlerinin 670 TL’yi aşması üreticiyi kayba sürüklüyor. Kasap reyonlarında ise dana ve kuzu etinin kilogram fiyatı 1.000 TL ile 1.100 TL bandını aşarken, vatandaş proteini sakatat ve paketli kemikte arıyor.
Kırmızı et piyasası, girdi maliyetlerindeki aralıksız artışlar ve arz-talep dengesizliği nedeniyle alarm vermeyi sürdürüyor. Üretici kesiminin artan yem, mazot ve veterinerlik harcamaları karşısında ezildiği bu dönemde, tüketici cephesinde ise tezgahtaki fiyatlar mutfak bütçelerini zorluyor. Sektör temsilcileri ve oda başkanları, yerli üreticiye yönelik somut destek adımları atılmadığı takdirde et krizinin daha da derinleşeceği konusunda uyarılarda bulunuyor.
Kesim Fiyatları Baskılanıyor, Üretici Maliyeti 670 Lirayı Aştı
Piyasaya yön veren Ulusal Kırmızı Et Konseyi (UKON) verilerine göre ülke genelinde ortalama dana karkas kesim fiyatı 580,99 TL, kuzu karkas fiyatı ise 616,86 TL seviyelerinde seyrediyor. Ancak sektör analizleri ve maliyet fizibiliteleri, karkas etin kilogram maliyetinin 670 TL sınırına ulaştığını gösteriyor.
Kesim fiyatlarının ithalat müdahaleleriyle baskılandığına dikkat çeken üreticiler, satılan her kilogram ette zarar ettiklerini belirtiyor. Tarım ve gıda uzmanları, maliyetini karşılayamayan besicilerin ahırlarını boşalttığını ve bu durumun orta vadede daha büyük bir üretim krizine zemin hazırladığını vurguluyor.
Şap Salgını Sektörü Yavaşlattı, Hayvan Sayısı Geriledi
Sektördeki daralmanın tek nedeni ekonomik parametrelerle sınırlı değil. Son dönemde yaşanan şap hastalığı vakaları ve salgın kısıtlamaları, canlı hayvan hareketlerini durdurarak yerli arzı önemli ölçüde sekteye uğrattı.
Elazığ Kırmızı Et Üreticileri Birliği Başkanı Mehmet Çiçek, şap hastalığının sektörü büyük ölçüde geriye götürdüğünü belirterek, piyasada yeterli sayıda yerli hayvan bulunamadığını ve bu durumun fiyat artışlarını kaçınılmaz kıldığını ifade etti. Büyükbaş hayvan sayısının son yıllarda 18,1 milyondan 16,9 milyon seviyelerine gerilediğini aktaran uzmanlar, Türkiye’nin besilik hayvan ithalatında ön sıralarda yer almasının yapısal sorunları çözmeye yetmediğini vurguluyor.
Reyonda Kilogramı 1000 Lirayı Aştı: Sakatat ve Kemik Satışları Patladı
Karkas et fiyatı ile kasap ve market reyonları arasındaki makas açılmaya devam ediyor. Kent merkezlerindeki kasaplarda dana kuşbaşı ve kıymanın kilogramı 1.000 TL ila 1.100 TL bandından alıcı bulurken, kuzu pirzola gibi değerli etlerde fiyatlar çok daha yüksek seviyelere ulaştı.
Yüksek enflasyon ve alım gücündeki düşüş nedeniyle kırmızı et alamayan vatandaşlar ise çözümü sakatat ve çorbalık kemik ürünlerinde arıyor. Tezgahtarlar, geçmişte değerlendirilmeyen veya atılan ilikli kemiklerin artık paketlenerek kilosu 100 TL’den satıldığını ve dükkana geldiği an tükendiğini dile getiriyor.
Bakanlıktan Müdahale Planı: 350 Bin Tonluk Arz ve Gelir Garantili Besicilik
Et ve Süt Kurumu (ESK) ile Tarım ve Orman Bakanlığı ise piyasadaki fiyat spekülasyonlarının ve arz açığının önüne geçmek adına müdahale programlarını devreye alıyor. İlan edilen planlama kapsamında piyasaya toplamda 350 bin ton kırmızı et arz edilmesi hedefleniyor.
Ayrıca küçük işletmeleri ve yerli yetiştiriciyi korumak amacıyla “Gelir Garantili Besicilik Projesi” başlatıldı. Proje çerçevesinde alım fiyatlarının her ay enflasyon oranında güncellenmesi planlanırken, binlerce yetiştiriciye ithal besilik hayvan dağıtımının sürdüğü kaydedildi.
Ziraat Mühendisleri ve Siyasilerden ‘Yerli Üreticiyi Koruyun’ Çağrısı
Sektörün geleceğine ilişkin değerlendirmelerde bulunan TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası Başkanı Baki Remzi Suiçmez, ithalat odaklı geçici çözümler yerine kaynakların doğrudan yerli üreticiye aktarılması gerektiğini söyledi. Suiçmez, yem ve veteriner harcamaları düşürülmeden et fiyatlarında kalıcı bir indirim sağlanamayacağının altını çizdi.
CHP Niğde Milletvekili Fethi Gürer de konuyu gündeme taşıyarak, dar gelirlinin ete erişiminin imkansız hale geldiğini belirtti ve ithalata harcanan milyonlarca doların yerli besiciye destek olarak verilmesi durumunda Türkiye’nin et krizini kendi öz kaynaklarıyla aşabileceğini vurguladı.
