Yatırım yapmak eskiden daha basit görünürdü. Kimi altın alırdı, kimi döviz biriktirirdi, kimi de borsada şansını denerdi. Herkesin kendine göre bir hesabı, bir beklentisi vardı. Ancak bugün yatırımcının önündeki en büyük soru değişti: Paramı nasıl çoğaltırım değil, paramın değerini nasıl korurum?

Açıklanan son aylık reel getiri rakamları da bu soruya oldukça dikkat çekici bir cevap veriyor.

Verilere göre aylık dönemde en yüksek reel getiri mevduat faizinde gerçekleşti. Mevduat faizi, Yİ-ÜFE ile hesaplandığında yüzde 1,31, TÜFE ile hesaplandığında ise yüzde 0,39 kazandırdı.

Yani parasını bankada değerlendiren yatırımcı, enflasyon karşısında da olsa parasının satın alma gücünü artırmayı başardı.

Peki ya diğer yatırım araçları?

Altın ve borsa yatırımcısı ne yaşadı?

Yatırım denildiğinde akla ilk gelen araçlardan külçe altın, TÜFE’ye göre yüzde 5,57 oranında reel kayıp yaşattı. Euro’daki kayıp yüzde 3,53, Amerikan dolarındaki kayıp ise yüzde 0,95 oldu.

Ancak asıl dikkat çekici rakam borsada karşımıza çıkıyor.

BIST 100 endeksi, TÜFE ile indirgendiğinde yatırımcısına yüzde 15,31 oranında reel kayıp yaşattı. Yİ-ÜFE’ye göre hesaplandığında ise kayıp yüzde 14,53’e ulaştı.

Bir başka ifadeyle, borsada kazanç beklentisiyle hareket eden yatırımcı, söz konusu dönemde enflasyon karşısında ciddi bir kayıpla karşılaştı.

Elbette bir aylık verilerle uzun vadeli yatırım tercihlerine hüküm vermek doğru değil. Altın da borsa da farklı dönemlerde önemli kazançlar sağlayabilir. Ancak bu tablo, yatırımcının beklentileriyle piyasanın gerçekleri arasındaki farkı ortaya koyuyor.

Banka mı kazanıyor, yatırımcı mı?

Burada üzerinde düşünülmesi gereken başka bir konu daha var.

Mevduat faizinin en yüksek reel getiriyi sağlaması, yatırımcının parasını üretime, ticarete veya farklı yatırım alanlarına yönlendirmek yerine bankada tutmayı tercih etmesini teşvik edebilir.

Çünkü yatırımcı doğal olarak risk almak istemiyor. Parasını bir ay sonra daha az değerli görmek istemiyor. Önünü görebildiği, getirisini hesaplayabildiği bir seçenek arıyor.

Borsa gibi riskli alanlarda ciddi kayıplar yaşanırken mevduatın reel getiri sağlaması, bu tercihi daha anlaşılır hale getiriyor.

Ancak şu soruyu da sormak gerekiyor: Bir ekonomide tasarrufların önemli bir bölümü mevduatta değerlendirilmek istiyorsa bunun nedenlerini yalnızca faiz oranlarında mı aramalıyız? Yoksa yatırımcının güven, istikrar ve öngörülebilirlik beklentisini de hesaba katmalı mıyız?

Yatırımcının kazancı sadece rakamlardan ibaret değil

Bence bu verilerin en önemli mesajı şu: Yatırımcı artık yalnızca para kazanmanın değil, parasını kaybetmemenin hesabını yapıyor.

Altın her zaman kazandıracak, döviz her zaman yükselecek, borsa uzun vadede mutlaka kazandıracak diye bir kural yok. Her yatırım aracının kendi riski ve kendi zamanı var.

Fakat bir aylık tabloda mevduatın zirvede, borsanın ise son sırada bulunması üzerinde düşünülmesi gereken bir gelişme.

Unutmayalım; yatırımcının güven duyduğu bir piyasa, yalnızca kazanç vaat eden değil, risklerin öngörülebildiği bir piyasadır.

Bugün parasını bankaya yatıran kazanmış olabilir. Yarın tablo değişebilir.

Asıl mesele, yatırımcının yarınını görebildiği bir ekonomik ortam oluşturabilmek.