Kocaeli’nde toplu taşıma ücretlerine yine zam gündemde. Şaşırdık mı? Elbette hayır! Çünkü artık bu şehirde otobüs tarifelerini takip etmek, döviz kurlarını takip etmekten daha yorucu hâle geldi. Daha 42 TL’lik şehir içi ulaşım ücretinin hesabını yapmaya çalışan vatandaş, şimdi yeni bir zam ihtimaliyle karşı karşıya.

İnsan ister istemez merak ediyor: Bu şehirde zam kararlarını kim veriyor? Büyükşehir Belediyesi mi, encümen mi, ulaşım esnafı mı? Yoksa birileri düğmeye basıyor, gerisi kendiliğinden mi geliyor?

Halk otobüsü işletmecilerinin zam talebi olduğunda ortalıkta ciddi bir müzakere görüntüsü göremiyoruz. Vatandaşın ekonomik durumu, asgari ücretlinin geçim mücadelesi, emeklinin ay sonunu getirme çabası pek gündeme gelmiyor. Sanki masanın bir tarafında yalnızca işletmeciler var, diğer tarafında ise onların taleplerini değerlendirmekle görevli ama vatandaş adına pazarlık gücünü pek kullanamayan bir yönetim!

Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Encümeni’ne de buradan küçük bir önerim var: Madem zam talepleri geldiğinde sonuç çoğunlukla değişmiyor, neden bu kadar yoruluyoruz? Bir otomatik onay sistemi kuralım. Zam talebi geldiğinde ekrana “Kabul edildi” yazsın, encümen üyeleri de zamanlarını daha verimli işlerde kullansın! Hatta belediyenin internet sitesine bir zam takvimi koyalım. Vatandaş da ne zaman neye zam geleceğini önceden bilsin. Hiç değilse bütçesini ona göre ayarlasın!

Tabii bütün bunlar işin mizahı. Asıl mesele, vatandaşın temsil edilmesi gereken masalarda vatandaşın sesinin ne kadar duyulduğu.

Önce otobüsleri bir güzelleştirelim, sonra fiyatını konuşalım!

Gelelim hizmetin kalitesine…

Kocaeli’nde bazı halk otobüslerine binenler ne demek istediğimi çok iyi anlayacaktır. Eski araçlar, bakımsız koltuklar, zaman zaman ağır kokular ve özellikle sabah-akşam saatlerinde balık istifini aratmayan yolculuklar…

Vatandaş 42 TL ödüyor, karşılığında bazen oturacak yer bile bulamıyor. Klima çalışıyor mu, araç temiz mi, koltuklar bakımlı mı? Bunlar lüks beklentiler değil, toplu taşıma hizmetinin en temel şartları.

Büyükşehir Belediyesi ise zaman zaman yeni otobüs alımlarını duyuruyor. Güzel, alkışlıyoruz. Ancak insan sormadan edemiyor: Bu yeni otobüsler nerede? Hangi hatlarda çalışıyor? Vatandaş neden hâlâ o eski araçlarla yolculuk ediyor?

Yoksa yeni otobüsler basın bültenlerinde mi hizmet veriyor? Çünkü haberlerde görüyoruz ama günlük yolculuklarımızda aynı ölçüde göremiyoruz!

Havuz sistemi varsa vatandaşın sırtına neden bu kadar yük biniyor?

Bir de belediyenin toplu taşıma sistemindeki havuz uygulaması var. İşletmecilere yapılan ödemelerin hangi esaslara göre belirlendiği, yolcu sayısının ve sefer performansının bu ödemelere nasıl yansıdığı kamuoyuna açıkça anlatılmalı.

Eğer işletmecinin gelirini belli ölçüde güvence altına alan bir sistem varsa, bunun vatandaş açısından karşılığı ne? Belediye bir yandan destek mekanizması işletirken diğer yandan her yeni maliyet artışında vatandaşın bilet ücretini artırmak zorunda mı?

İşletmecinin giderleri var, bunu inkâr eden yok. Ancak vatandaşın da giderleri var. Akaryakıt pahalı, elektrik pahalı, kira pahalı, mutfak masrafı pahalı. Otobüs işletmecisinin maliyetini herkes konuşuyor da otobüse binmek zorunda olan asgari ücretlinin maliyetini kim konuşuyor?

Belediyecilik, yalnızca hizmet verenin hesabını yapmak değildir. O hizmeti satın almak zorunda kalan insanın da hesabını yapmaktır.

Zam konusunda senkronizasyon harika!

Şimdi de sırada ne olduğunu tahmin etmeye çalışalım. Ulaşım zammı konuşuluyor. Acaba ardından ekmek zammı mı gelecek?

Kocaeli’nde insan bazen odalar arasında görünmez bir senkronizasyon varmış gibi hissediyor. Bir sektör zam talebini gündeme getiriyor, ardından başka bir sektörün de fiyat artışı beklentisi ortaya çıkıyor. Elbette aralarında böyle bir koordinasyon olduğunu iddia etmiyorum. Ama vatandaşın cebinden para çıkması konusunda takvimler nedense birbirini hiç kaçırmıyor!

Bir gün otobüse biniyoruz, ertesi gün fırına gidiyoruz. İkisinde de fiyat etiketi değişmiş. Vatandaşın maaşı ise bütün bu gelişmeleri uzaktan izliyor. Maaşa zam geldiğinde aynı heyecanı göremiyoruz ama!

Kurt ve Ali Sarı’yı göreve çağıralım!

Bütün bu tablo karşısında Kocaeli Büyükşehir Belediyesi yönetimine bir de önerim var. Madem ulaşım zamlarını durdurmak, işletmecilerin taleplerini değerlendirmek ve vatandaşın sesini duyurmak bu kadar zor, o zaman belki de yeni bir yönetim modeli denemek gerekiyor.

Benim adaylarım hazır: Belediye başkanı Kurt, yardımcısı Ali Sarı olsun!

En azından isimler değişsin, belki ezberler de değişir. Hatta ilk icraat olarak belediye encümenine bir karar aldırıp şu maddeyi gündeme getirsinler: “Vatandaşın cebini ilgilendiren hiçbir zam talebi, vatandaşın yaşam koşulları değerlendirilmeden kabul edilemez!”

Şaka bir yana, Kocaeli’nin ihtiyacı zam taleplerini onaylamakta zorlanmayan bir yönetim değil, gerektiğinde o taleplere karşı durabilen bir yönetimdir. Büyükşehir Belediyesi’nin görevi yalnızca otobüs işletmecilerinin maliyetlerini karşılamak değil, milyonlarca insanın ulaşım hakkını da korumaktır. Valiliğin ve ilgili kurumların da kamu yararı konusunda üzerine düşen sorumluluğu yerine getirmesi gerekir.

Vatandaş artık yeni otobüs alındığına dair haber okumaktan çok, bindiği otobüsün temiz olmasını istiyor. Yeni tarife açıklaması görmekten çok, mevcut tarifeyle insanca yolculuk yapabilmek istiyor.

Çünkü bu şehirde otobüsün eski olması bir sorun, pahalı olması başka bir sorun, bir de üstüne balık istifi yolculuk yapmak var.

Ama bütün bunların içinde en büyük sorun şu: Vatandaşın cebinden para çıkıyor, sesini duyan pek olmuyor.

Kocaeli’nde otobüslerin freni var mı bilmiyorum ama zamların freni kesinlikle tutmuyor!

Belki de artık otobüslere değil, zam kararlarına bakım yaptırmanın zamanı gelmiştir!