TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilerek yasalaşan “Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”, mülkiyet hakkından tarımsal üretime, enerji projelerinden şeker piyasasına kadar birçok alanda köklü değişiklikler getiriyor. İşte yeni yasanın öne çıkan tüm detayları:

1. 2/B Arazilerinde Yarım Kalan Süreçler Yeniden Başlıyor

Kanunla birlikte, geçmişte hukuki veya teknik aksaklıklar nedeniyle sorun yaşanan alanlarda yeniden 2/B uygulaması yapılabilmesinin önü açıldı.

• Hükmen İptal Edilen Yerler: Orman Kanunu’nun 2/B şartlarını taşıdığı halde, kanunda açıkça belirtilen sebepler dışındaki gerekçelerle uygulaması mahkeme kararıyla iptal edilen alanlarda yeniden çalışma yapılabilecek.

• İkinci Kadastro Sayılmayacak: Orman Genel Müdürlüğü (OGM) tarafından yapılacak bu yeni inceleme ve uygulamalar, “ikinci kadastro” engeline takılmayacak.

• Davalar OGM Takibinde: Üzerinde dava devam eden taşınmazlar için OGM, yapılan yeni çalışmaları doğrudan ilgili mahkemeye bildirecek.

2. Kamulaştırma Davalarında Masraflar İdareye Geçti

Kamulaştırma Kanunu’nda yapılan düzenlemeyle, vatandaşın üzerindeki mahkeme masrafı yükü hafifletiliyor.

• Mahkeme heyetinin harcırahları,

• Mahkemece görevlendirilen bilirkişilerin ve keşifte dinlenen muhtarın ücretleri,

• Kamulaştırmasız el koyma ve tazminat davaları sonucunda kesinleşen tescil işlemlerinin ya da idareyle yapılan uzlaşma tutanaklarının tapu harçları artık tamamen ilgili idare tarafından ödenecek.

3. Dev Enerji Projelerine 2040 Yılına Kadar Ek Süre

Yap-İşlet modeliyle Elektrik Enerjisi Üretim Tesislerinin Kurulması hakkındaki kanunda yapılan değişiklikle süre uzatımına gidildi:

• Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (DSİ) tarafından yürütülen ve lisans almaksızın yapılan İkili İşbirliği Anlaşmaları kapsamındaki projeler ile eski yatırım programlarında yer alan projeler için belirlenen son tarih, 31 Aralık 2025’ten 31 Aralık 2040’a uzatıldı.

4. Şeker Piyasasında “Sözleşmesiz Üretim” Dönemi Kapandı

Şeker Kanunu’nda yapılan yeni düzenlemelerle Tarım ve Orman Bakanlığı’nın üretim zincirindeki denetim yetkisi en üst seviyeye çıkarıldı.

Fiyat Belirleme ve Analizlerde Gözlemci Şartı

• Serbest Fiyat: Şeker pancarı fiyatları, fabrikaları işleten gerçek/tüzel kişiler ile üretici temsilcilerinin mutabakatıyla; şeker satış fiyatları ise doğrudan şirketler tarafından serbestçe belirlenecek.

• Hileli Fireye Karşı Önlem: Fabrikalarda yapılan fire tespiti ve polarizasyon değeri analizleri sırasında, üreticiyi temsilen mahalli pancar kooperatifi veya ziraat odasından bir gözlemci hazır bulunabilecek.

Kaçak Ekime ve İzinsiz Alıma Ağır Cezalar

Kritik Kural: Sözleşme yapılmadan şeker pancarı ekimi kesinlikle yapılamayacak. Bakanlık, ekimden fabrikaya teslimata kadar olan tüm süreci denetleyecek ve gerektiğinde kolluk kuvvetlerinden yardım alabilecek.

Şirketler ham maddeyi sadece Bakanlığın belirlediği kendi ekim alanlarından sözleşmeyle temin edecek. Yetersiz kalınması durumunda, yine Bakanlık izniyle dışarıdan veya diğer şirketlerden alım yapılabilecek.

Para Cezaları Netleşti

• Sözleşmesiz Eken Üreticiye: Sözleşme yapmadan ekim yapanlara, o yıl kamu fabrikalarınca belirlenen %16 polar şeker ihtiva eden A kotası baz alım fiyatı üzerinden hesaplanan tutar kadar idari para cezası verilecek.

• İzinsiz Alım Yapan Şirkete: Bakanlık izni olmaksızın kendi alanı dışından pancar temin eden şirketlere, cari pazarlama yılı başındaki A kotası ülke ortalaması şeker satış fiyatı üzerinden hesaplanacak tutarın yüzde 2’si oranında idari para cezası kesilecek.

Not: Şirketlere yönelik bu ceza hükmü 1 Ocak 2027 tarihi itibarıyla yürürlüğe girecek.