Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan 16 maddelik Mekke Ortak Savunma Anlaşması, Meclis’teki onay sürecinde kritik bir aşamaya geldi. 7 Ağustos 2026 tarihinde Mekke’de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman tarafından imzalanan tarihi antlaşmanın uygun bulunduğuna dair kanun teklifi, 27 Ekim Salı günü TBMM Dışişleri Komisyonu’nda görüşülecek.

Bölgesel güvenliği, kolektif caydırıcılığı ve taraf ülkelerin ortak savunma kabiliyetlerini artırmayı hedefleyen 16 maddelik anlaşma, taraf ülkelerin iç hukuk onay süreçlerinin ardından yürürlüğe girecek.

Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın 16 Maddelik Hüküm Özeti

• Madde 1 – Tehditlerin Ortak Değerlendirilmesi ve Önlenmesi:

  Taraflardan birinin uluslararası tanınmış sınırları, egemenliği veya toprak bütünlüğü tehdit edildiğinde teyakkuza geçilecek; tehditleri bertaraf etmek amacıyla ortak değerlendirmeler yapılarak gerekli tüm önleyici yöntem ve tedbirler kullanılacaktır.

• Madde 2 – Kolektif Savunma ve Saldırı Hükmü:

  Taraflardan birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırı veya askeri saldırganlık tüm taraflara yapılmış kabul edilecektir. BM Şartı’nın 51. maddesindeki meşru müdafaa hakkı kapsamında, mevcut imkan ve kabiliyetler nispetinde derhal karşılıklı askeri yardım ve destek sağlanacaktır.

• Madde 3 – Uluslararası Hukuk ve Mevcut Yükümlülükler:

  Anlaşma, tarafların BM Şartı’ndan ve dahil oldukları diğer uluslararası antlaşmalardan (Türkiye için NATO yükümlülükleri dahil) doğan hak ve sorumluluklarını halef etmez.

• Madde 4 – Ulusal Güvenlikte Kesintisiz Dayanışma:

  Ülkeler hayati çıkarlarını ve milli güvenliklerini korumak üzere sürekli ve etkili bir şekilde birbirlerine yardım sunacak; uluslararası platformlarda ortak tutum sergileyecektir.

• Madde 5 – Terörle Mücadelede Ortak Çaba:

  Terör örgütlerine, radikal unsurlara ve sınır ötesi güvenlik tehditlerine karşı ortak eylem planları ve mücadele mekanizmaları yürütülecektir.

• Madde 6 – Ortak Tatbikat, Eğitim ve Konuşlanma:

  Barış ve savaş dönemlerinde silahlı kuvvetlerin birlikte çalışabilirliğini artırmak amacıyla ortak tatbikatlar düzenlenecek, personel değişimi teşvik edilecek ve gerekli askeri konuşlanmalara imkan tanınacaktır.

• Madde 7 – Savunma Sanayii, Ortak Üretim ve Teknoloji Paylaşımı:

  Savunma sanayisinde teknoloji transferi, ortak Ar-Ge projeleri ve ortak silah/mühimmat üretimi desteklenecektir. Taraf ülkelerin uzmanları, diğer ülkelerde nitelikli insan kaynağı yetiştirilmesine katkı sağlayacaktır.

• Madde 8 – Lojistik ve Tedarik Destek Mekanizması:

  Silah, mühimmat, yedek parça, askeri teçhizat, yakıt ve lojistik ihtiyaçlarda taraflar birbirlerine öncelikli tedarik desteği sağlayacaktır.

• Madde 9 – Güvenli İstihbarat Paylaşımı:

  Terörle mücadele ve bölgesel güvenlik risklerine karşı, mutabık kalınan güvenli kanallar üzerinden düzenli ve anlık istihbarat paylaşımı yapılacaktır.

• Madde 10 – Askeri Tıp ve Sağlık İş Birliği:

  Askeri sağlık hizmetleri, yaralı tahliyesi, askeri tıp teknolojileri ve sahra hastaneleri altyapısında ortak faaliyetler yürütülecektir.

• Madde 11 – Siber Savunma ve Güvenlik:

  Kritik askeri altyapıların korunması amacıyla siber savunma imkanları birleştirilecek; siber tehditlere karşı ortak tedbirler geliştirilecektir.

• Madde 12 – Anlaşmazlıkların Görüşmelerle Çözümü:

  Anlaşmanın uygulanması veya yorumlanmasında doğabilecek görüş ayrılıkları üçüncü taraflara taşınmaksızın yalnızca istişare ve müzakere yoluyla çözülecektir.

• Madde 13 – Gizlilik ve Bilgi Güvenliği:

  Elde edilen bilgi, belge ve teknolojik verilerin üçüncü ülke, kurum veya şirketlerle paylaşılması kesinlikle yasaktır. Bu gizlilik yükümlülüğü anlaşma sona erse dahi geçerliliğini koruyacaktır.

• Madde 14 – Stratejik Komite ve Suudi Arabistan Merkezli Sekretarya:

  • Anlaşmanın takibi için Dışişleri Bakanları, Savunma Bakanları ve Genelkurmay Başkanlarından oluşan Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi kurulacaktır. Yılda en az 2 kez toplanacak komiteye ek olarak liderler yılda 1 kez bir araya gelecektir.

  • Daimi Sekretarya Suudi Arabistan merkezli olacak; 3 yıllık dönemlerle dönüşümlü yürütülecek Genel Sekreterlik görevini ilk olarak Pakistanlı bir yetkili üstlenecektir.

• Madde 15 – Yeni Üye Katılımı ve Değişiklik:

  Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan “Çekirdek Taraflar” olarak tanımlanmıştır. Yeni ülkelerin ittifaka katılımı veya metin değişiklikleri yalnızca çekirdek tarafların oybirliği ile mümkündür.

• Madde 16 – Yürürlük, Süre ve Çekilme Şartları:

  Anlaşma onay belgelerinin Sekretaryaya teslimiyle yürürlüğe girecek olup süresizdir. Yürürlük tarihinden itibaren ilk 10 yıl anlaşmadan çekilmek mümkün değildir. 10 yılın ardından 3 ay önceden yazılı bildirimle çekilme hakkı mevcuttur.