Kocaeli’de bir cadde asfaltlanıyor, bir süre sonra yeniden kazılıyor. Su, kanalizasyon, doğalgaz, elektrik ve internet çalışmaları nedeniyle bozulan yolların tekrar onarılması hem vatandaşın ulaşımını zorlaştırıyor hem de kamu kaynaklarının verimli kullanılıp kullanılmadığı sorusunu gündeme getiriyor. Peki, altyapı kurumları arasında yeterli koordinasyon sağlanıyor mu? Aynı yolun defalarca kazılmasının önüne neden geçilemiyor?
Kocaeli’nde özellikle yoğun yerleşimin bulunduğu bölgelerde yol çalışmaları vatandaşların günlük yaşamının önemli bir parçası haline geldi. Bir noktada asfalt çalışması tamamlanıyor, yol trafiğe açılıyor. Ancak aradan fazla zaman geçmeden aynı bölgede yeni bir altyapı çalışması başlıyor ve asfalt yeniden kesiliyor.
Su ve kanalizasyon hatları, doğalgaz şebekesi, elektrik altyapısı ve internet bağlantıları için yapılan çalışmalar kent yaşamı açısından gerekli. Ancak bu çalışmaların farklı kurumlar tarafından farklı zamanlarda gerçekleştirilmesi, tamamlanan yolların yeniden kazılmasına neden olabiliyor.
SORUN SADECE KAZI DEĞİL, KOORDİNASYON
Büyükşehir statüsündeki kentlerde altyapı çalışmalarının koordinasyonu için AYKOME (Altyapı Koordinasyon Merkezi) bulunuyor. Bu merkez, farklı kurumların altyapı yatırım programlarını bir araya getirerek aynı bölgede yapılacak çalışmaların mümkün olduğunca ortak yürütülmesini sağlamayı amaçlıyor.
Mevzuata göre altyapı kurumlarının gelecek yıl için hazırladıkları yatırım programlarını eylül ayı sonuna kadar koordinasyon birimine iletmeleri gerekiyor. Aynı noktada birden fazla kurumun çalışma yapması gerektiğinde ise teknik engel bulunmaması halinde ortak kazı programı oluşturulabiliyor.
Yani aynı yolun farklı kurumlar tarafından farklı zamanlarda kazılmasının önüne geçmek için yasal ve idari bir mekanizma mevcut. Asıl soru, bu mekanizmanın sahada ne ölçüde etkin işletildiği.
İHALE RAKAMLARI DA YOL ONARIM İHTİYACINI GÖSTERİYOR
Kocaeli Büyükşehir Belediyesinin 2026 yılında İzmit ve Kartepe ilçelerinde altyapı çalışmalarından kaynaklanan yol bozulmalarının giderilmesi amacıyla gerçekleştirdiği ihale dikkat çekiyor.
İhale kapsamında 14 bin 100 ton asfalt yama, 70 bin 700 metrekare parke döşemesi, 22 bin ton plent-miks temel ve 750 metreküp beton yol tamiratı gibi önemli miktarda bakım ve onarım işi planlandı.
360 takvim günlük süreyi kapsayan bu iş, altyapı çalışmalarının ardından yol üstyapısının yeniden düzenlenmesi ihtiyacının boyutunu ortaya koyuyor.
Elbette bu miktarların tamamının gereksiz kazılardan kaynaklandığını söylemek mümkün değil. Yolların doğal yıpranması, ağır taşıt trafiği ve planlı yenileme çalışmaları da bakım ihtiyacı oluşturuyor. Ancak altyapı kaynaklı bozulmaların ne kadarının önceden planlama yapılarak önlenebileceği ayrıca incelenmeli.
AYNI YOL İÇİN İKİ KEZ PARA MI HARCANIYOR?
Burada kamu kaynaklarının kullanımıyla ilgili önemli bir soru ortaya çıkıyor.
Önce bir kurum altyapı çalışması yapıyor. Ardından bozulan yolun onarımı için başka bir çalışma ve ihale süreci devreye giriyor. Bir süre sonra başka bir altyapı ihtiyacı ortaya çıkarsa aynı yol yeniden kazılabiliyor.
Bu süreçte kazı yapan kurumun onarım sorumluluğu, yolun yeniden asfaltlanma maliyeti, kazı izin bedelleri ve trafik nedeniyle oluşan dolaylı ekonomik kayıplar birlikte değerlendirilmek zorunda.
Vatandaş açısından mesele yalnızca bozuk yol değil. Trafikte kaybedilen zaman, araçlarda meydana gelen hasarlar, yakıt tüketimi ve iş gücü kaybı da bu sürecin sonuçları arasında.
KURUMLARIN YILLIK PLANLARI BİRBİRİYLE ÖRTÜŞÜYOR MU?
Kocaeli’nde altyapı çalışmaları yürüten kurumların yatırım programlarının önceden bir araya getirilmesi, tekrar eden kazıların azaltılmasında önemli rol oynayabilir.
Örneğin bir mahallede kanalizasyon hattı yenilenecekse aynı güzergâhta elektrik, doğalgaz ve internet altyapısının da kontrol edilmesi, ihtiyaç varsa çalışmaların ortak programda değerlendirilmesi gerekiyor.
Böylece bir kurumun tamamladığı çalışmanın ardından başka bir kurumun aynı yolu yeniden kazması ihtimali azaltılabilir.
Ancak acil arızalar, beklenmeyen altyapı sorunları ve teknik zorunluluklar nedeniyle her kazının önceden planlanması mümkün olmayabilir. Önemli olan, zorunlu müdahaleler ile yetersiz planlamadan kaynaklanan tekrarların birbirinden ayrılması.
VATANDAŞIN BEKLEDİĞİ ŞEFFAFLIK
Kocaeli’nde artık yalnızca kaç kilometre asfalt yapıldığı veya kaç ton asfalt kullanıldığı değil, yapılan yolların ne kadar süre korunduğu da konuşulmalı.
Hangi caddede hangi kurumun kazı yaptığı, kazı izninin ne zaman verildiği, yolun ne zaman eski haline getirileceği ve onarım maliyetinin hangi kurum tarafından karşılandığı kamuoyuyla paylaşılmalı.
Ayrıca aynı güzergâhta son birkaç yıl içerisinde kaç kez kazı yapıldığına ilişkin veriler açıklanmalı. Böylece tekrar eden çalışmaların nedenleri de daha sağlıklı değerlendirilebilir.
SORU BASİT: AYNI YOL NEDEN TEKRAR TEKRAR KAZILIYOR?
Kocaeli gibi sanayisi, nüfusu ve trafik yoğunluğu yüksek bir kentte altyapı yatırımlarının yapılması kaçınılmaz. Ancak yatırım yapmak kadar bu yatırımları doğru zamanda ve koordineli biçimde gerçekleştirmek de önemli.
Kamu kaynaklarıyla yapılan bir yolun kısa süre sonra yeniden kazılması her zaman israf anlamına gelmez. Fakat önceden planlanabilecek çalışmaların birbirinden habersiz veya uyumsuz biçimde yürütülmesi, hem maliyeti hem de vatandaşın yaşadığı mağduriyeti artırabilir.
Kocaeli Büyükşehir Belediyesi, ilçe belediyeleri, İSU, elektrik, doğalgaz ve telekomünikasyon kuruluşlarının yanıtlaması gereken temel soru şu:
Kocaeli’nde altyapı çalışmaları ortak bir takvimle mi yürütülüyor, yoksa her kurum kendi programına göre mi hareket ediyor?
Çünkü vatandaş için önemli olan yalnızca yeni yol yapılması değil, yapılan yolun uzun süre bozulmadan kullanılabilmesi.
