Dünya genelinde ölüm nedenlerine ilişkin veriler, kalp-damar hastalıklarının insan hayatındaki büyük riskini bir kez daha ortaya koydu. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre iskemik kalp hastalığı, dünyada insanların en fazla hayatını kaybetmesine neden olan hastalık olarak öne çıkıyor.

Her yıl milyonlarca can alıyor

Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) küresel ölüm verilerine göre iskemik kalp hastalığı 2021 yılında yaklaşık 9 milyon kişinin ölümüne neden oldu. Bu rakam, dünyadaki tüm ölümlerin yaklaşık yüzde 13’üne karşılık geliyor.

İskemik kalp hastalığı, kalbi besleyen damarların daralması veya tıkanması sonucunda kalp kasının yeterli oksijen alamamasıyla ortaya çıkıyor. Hastalık ilerlediğinde kalp krizine yol açabiliyor.

İnme de listenin üst sıralarında

Kalp hastalıklarının ardından inme (felç) küresel ölüm nedenleri arasında önemli bir yer tutuyor. Beyne giden kan akımının kesilmesi veya beyindeki bir damarın kanaması sonucu ortaya çıkan inme, özellikle ileri yaşlarda ciddi ölüm ve kalıcı sakatlık riski oluşturuyor.

Kalp hastalığı ve inme birlikte değerlendirildiğinde, kalp-damar hastalıklarının dünyadaki en büyük ölüm yüklerinden birini oluşturduğu görülüyor.

COVID-19 listede ikinci sıraya çıktı

2021 verilerinde COVID-19 da küresel ölüm nedenleri arasında üst sıralarda yer aldı. Pandeminin etkili olduğu bu yılda COVID-19 kaynaklı ölümler yaklaşık 8,8 milyon olarak tahmin edildi.

Ancak COVID-19’un olağanüstü pandemi koşullarına bağlı bir ölüm nedeni olduğu dikkate alındığında, kalp-damar hastalıklarının uzun vadeli küresel etkisi daha belirgin hale geliyor.

Kanser de önemli bir ölüm nedeni

Ölüm nedenleri arasında çeşitli kanser türleri de önemli bir yer tutuyor. Özellikle akciğer, soluk borusu ve bronş kanserleri WHO’nun en fazla ölüme neden olan hastalıklar listesinde üst sıralarda bulunuyor.

Ancak burada dikkat edilmesi gereken nokta, WHO’nun ölüm nedenlerini sınıflandırırken kanser türlerini farklı kategoriler halinde değerlendirebilmesi. Bu nedenle yalnızca tek bir kanser türünün rakamına bakarak “kanser dünyada şu sırada” demek doğru bir karşılaştırma olmayabiliyor.

KOAH ve enfeksiyonlar da öldürüyor

Küresel ölüm listesinin üst sıralarında kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) ve alt solunum yolu enfeksiyonları da bulunuyor.

Özellikle KOAH’ta sigara kullanımı ve hava kirliliği önemli risk faktörleri arasında gösteriliyor.

Yüksek tansiyon büyük bir risk

Hastalıkların yanı sıra ölümlerin arkasındaki risk faktörleri de dikkat çekiyor. Yüksek tansiyon, kalp krizi ve inme başta olmak üzere birçok ölümcül hastalığın riskini artırıyor.

Tütün kullanımı, sağlıksız beslenme, yüksek kan şekeri, hava kirliliği ve yüksek vücut kitle indeksi de küresel ölüm yükünü artıran önemli faktörler arasında yer alıyor.

Dünyanın en büyük sağlık sorunlarından biri

Veriler, insanların ölümünde bulaşıcı hastalıkların yanı sıra kalp-damar hastalıkları, kanser, akciğer hastalıkları ve diyabet gibi kronik hastalıkların belirleyici olduğunu gösteriyor.

Özellikle kalp krizi ve inme gibi kalp-damar hastalıklarında tansiyonun kontrol altında tutulması, sigaradan uzak durulması, düzenli fiziksel aktivite, sağlıklı beslenme ve düzenli sağlık kontrolleri büyük önem taşıyor.

Kaynak: Dünya Sağlık Örgütü (WHO) – Global Health Estimates / Küresel ölüm nedenleri verileri.