Dünya genelinde kanser vakaları her yıl milyonlarca insanı etkiliyor. 2022 yılı küresel verilerine göre yaklaşık 20 milyon yeni kanser vakası tespit edilirken, kanser nedeniyle hayatını kaybedenlerin sayısı 9,7 milyona ulaştı. Toplam vaka sayısında Çin ilk sırada yer alırken, nüfusa göre kanser görülme oranında Avustralya başı çekiyor.
20 milyon yeni vaka
Dünya Sağlık Örgütü’ne bağlı Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı’nın (IARC) GLOBOCAN 2022 verileri, küresel kanser yükünün boyutunu ortaya koydu. Buna göre 2022 yılında dünyada yaklaşık 20 milyon yeni kanser vakası görüldü. Aynı yıl yaklaşık 9,7 milyon kişi kanser nedeniyle yaşamını yitirdi.
Uzmanlar, dünya genelinde nüfusun yaşlanması ve nüfus artışının yanı sıra yaşam tarzındaki değişikliklerin kanser yükünün artmasında önemli rol oynadığını belirtiyor.
Çin açık ara önde
Toplam yeni kanser vakası sayısında dünyanın en kalabalık ülkeleri ilk sıralarda bulunuyor.
2022 verilerine göre Çin’de yaklaşık 4,82 milyon yeni kanser vakası görüldü. Çin’i yaklaşık 2,38 milyon vakayla ABD, 1,41 milyon vakayla Hindistan takip etti.
Japonya yaklaşık 1 milyon vakayla dördüncü sırada yer alırken, Rusya, Brezilya, Almanya, Fransa, Birleşik Krallık ve İtalya da en fazla yeni vakanın görüldüğü ülkeler arasında bulundu.
Nüfusa oranlandığında tablo değişiyor
Toplam vaka sayıları ülkelerin nüfuslarından büyük ölçüde etkilendiği için ülkeleri karşılaştırırken yaşa göre standardize edilmiş oranlar daha anlamlı bir gösterge olarak kabul ediliyor.
Bu hesaplamaya göre Avustralya, 100 bin kişide 462,5 yeni vaka ile dünyanın en yüksek kanser görülme oranına sahip ülkesi oldu.
Avustralya’yı Yeni Zelanda 427,3, Danimarka 374,7, ABD 367, Norveç 357,9 ve Kanada 345,9 ile izledi.
İrlanda, Hollanda, Fransa ve Macaristan da yüksek oranlara sahip ülkeler arasında yer aldı.
Cilt kanserleri çıkarılınca lider değişiyor
Avustralya’nın listenin zirvesinde bulunmasında cilt kanserlerinin önemli etkisi bulunuyor. Özellikle melanoma dışındaki cilt kanserleri toplam oranı yükseltiyor.
Bu kanser türleri hesaptan çıkarıldığında Danimarka 349,8 vaka/100 bin kişi ile ilk sıraya yükseliyor. Danimarka’yı Norveç, Avustralya, Macaristan ve Fransa takip ediyor.
Avrupa’da yüksek oranlar dikkat çekiyor
Avrupa ülkeleri, nüfusa göre kanser görülme oranının yüksek olduğu ülkelerin önemli bölümünü oluşturuyor.
Özellikle Danimarka, Norveç, İrlanda, Hollanda ve Fransa yüksek oranlarıyla dikkat çekiyor. Ancak kanser görülme oranı ile kanserden ölüm oranının aynı olmadığı belirtiliyor.
Bazı ülkelerde erken teşhis ve tedavi imkanlarının gelişmiş olması, yüksek vaka sayısına rağmen ölüm oranlarının daha düşük olmasına katkı sağlayabiliyor.
Türkiye’de yaklaşık 240 bin yeni vaka
Türkiye de küresel kanser yükünün önemli bölümünü taşıyan ülkeler arasında bulunuyor.
GLOBOCAN 2022 tahminlerine göre Türkiye’de yaklaşık 240 bin yeni kanser vakası görüldü. Türkiye’nin yaşa göre standardize edilmiş kanser görülme oranı 100 bin kişide 225,9 olarak hesaplandı.
Bu oran Türkiye’nin, kanser görülme sıklığının en yüksek olduğu Avustralya, Danimarka ve ABD gibi ülkelerin gerisinde olduğunu gösterirken, hastalığın Türkiye açısından da önemli bir sağlık sorunu olduğunu ortaya koyuyor.
Kanser yükünün önümüzdeki yıllarda artması bekleniyor
Küresel nüfusun yaşlanması ve nüfus artışı nedeniyle kanser vakalarının önümüzdeki yıllarda daha da yükselmesi bekleniyor. Bu nedenle uzmanlar, erken teşhis, düzenli kontroller, tütün ve alkol kullanımının azaltılması, sağlıklı beslenme, fiziksel aktivite ve güneşten korunmanın kanser riskinin azaltılmasında önemli olduğunu vurguluyor.
Not: Ülke karşılaştırmalarında kullanılan rakamlar IARC/WHO GLOBOCAN 2022 tahminleridir; “vaka sayısı” ile “100 bin kişide görülme oranı” farklı ölçümlerdir.
