Kocaeli ve Yalova hattında yıllardır tartışılan, bölgenin kaderini değiştirecek 78 kilometrelik Güney Marmara Otoyolu Projesi’nde imar planlarının resmen askıya çıkmasıyla birlikte nihayet somut bir viraja girdik. Yıllardır bu bölgenin nabzını tutan, sanayinin bu kente getirdiği gücü de doğamızdan götürdüğü canı da yakından gözlemleyen bir gazeteci olarak, bu projeye sadece “yeni bir yol” sığlığıyla bakamayız.

Önümüzdeki tablo, Marmara Bölgesi’nin geleceğini oyladığımız devasa bir optimizasyon problemidir. Gelin, bu problemin şifrelerini rasyonel ve gerçekçi bir gözle masaya yatıralım.

1. Sanayi Motoru Çalışsın Ama Motoru Soğutan Suyu Kurutmayalım

Marmara Bölgesi, Türkiye ekonomisinin ana işlemcisidir; Kocaeli ve çevre iller ise bu işlemcinin kalbidir. Sanayimiz büyüyor, limanlarımız dolup taşıyor, üretim hacmimiz her geçen gün katlanıyor. Ancak mevcut yollar (D-100 ve TEM) artık bu yükü taşıyamıyor. Ağır vasıtaların şehir içi trafiğine girmesi hem milyarlarca liralık zaman kaybına hem de tonlarca karbon emisyonuna yol açıyor. Bu açıdan bakıldığında, transit yükü şehir dışına alacak bir bypass hattı kulağa son derece mantıklı ve gerekli geliyor.

Fakat madalyonun diğer yüzü oldukça karanlık. Bu ekonomik işlemcinin sorunsuz çalışması için sistemi soğutan bir çevreye, ormanlara ve su kaynaklarına ihtiyacımız var. Yuvacık Barajı havzası, bölgenin zeytinlikleri ve kalan az sayıdaki yeşil alanı, bu kentin yaşam destek ünitesidir. Lojistik ağı rahatlatırken bu hayati sistemi devre dışı bırakırsak, motoru soğutamaz ve nihayetinde tüm Marmara’yı kalıcı bir sistem hatasına sürükleriz.

2. Betonda “Geri Al” Tuşu Yoktur

Mühendislik projelerinde her hatayı revize edebilirsiniz ancak doğaya müdahale ettiğinizde klavyedeki o konforlu “Geri Al” (Undo) tuşu çalışmaz.

• Bir kez dökülen o tonlarca beton, tarım arazilerini sonsuza dek yok eder.

• Yuvacık Barajı’nı besleyen su yollarının ve dere yataklarının yapısı bir kez bozuldu mu, bunu hiçbir bütçeyle eski haline getiremezsiniz.

• Yalova ve Kocaeli hattındaki asırlık zeytinlikleri ve meyve bahçelerini haritadan sildiğimizde, sadece ağaçları değil, bölge halkının geleceğini ve tarımsal bağımsızlığımızı da feda etmiş oluruz.

Yol medeniyettir, evet; ancak tarımsız, susuz ve nefessiz kalmış bir coğrafyada otoyolların lüksünden bahsetmek sadece bir yanılsamadan ibarettir.

3. Gerçek Alternatif: Rayların ve Denizlerin Gücü

Lojistik tıkanıklığı aşmanın tek yolu toprağı yarıp yeni otoyollar yapmak mıdır? Elbette hayır. Eğer bu bölgenin geleceğini gerçekten sürdürülebilir kılmak istiyorsak, karayolu dayatmasından sıyrılmak zorundayız.

Neden Demiryolu ve Denizyolu Değil? Bir tren hattı, planlanan 6 şeritli bir otoyolun neredeyse onda biri kadar arazi kaplar. Buna karşın otoyolun katbekat fazlası yükü, çok daha az karbon emisyonuyla ve doğayı parçalamadan taşıyabilir. Liman kenti Kocaeli’nde deniz yolu entegrasyonunu ve demiryolu ağlarını güçlendirmek yerine, sürekli yeni asfalt dökmeyi tek çözüm olarak görmek vizyoner bir yaklaşım olamaz.

30 Günlük Kritik Eşik

İmar planlarının askıda kalacağı bu 30 günlük yasal süre, sadece bürokratik bir prosedürden ibaret değildir. Bu süre, bu kentin sakinlerinin, akademik odalarının, sivil toplumunun ve yerel yönetimlerinin “Nasıl bir Marmara’da yaşamak istiyoruz?” sorusuna vereceği ortak yanıtın süresidir.

Ekonomik kalkınmayı ekolojik yıkıma dönüştürmeyecek, sanayinin lojistik ihtiyacını karşılarken çocuklarımızın suyunu ve toprağını ipotek altına almayacak dengeli, akılcı ve alternatifli projeler üretmek zorundayız. Aksi takdirde, gelecekte son model otoyollarımızda son sürat gidebiliriz ama varacağımız yer nefes alınamaz bir beton çölü olacaktır.