Fransa, İsveç, Finlandiya, Almanya, İzlanda, Danimarka ve Hollanda’nın temsilcileri, Türkiye’de 12 Eylül’den bu yana LGBTİ+ bireylere, insan hakları savunucularına ve LGBTİ+ örgütlerine yönelik uygulamalar hakkında ortak açıklama yaptı.

Açıklamada, söz konusu uygulamalardan “son derece endişe verici” olduğu ifade edildi. Yedi ülke, Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası insan hakları hukukuna ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne atıfta bulundu.

“İfade ve örgütlenme özgürlüğüne saygı gösterilmeli”

Ortak açıklamada, LGBTİ+ bireylerin de barışçıl toplanma, örgütlenme ve ifade özgürlüğü haklarından yararlanması gerektiği savunuldu.

Açıklamada şu ifadelere yer verildi:

“Türkiye’de 12 Eylül’den bu yana LGBTI+ bireylere —özellikle insan hakları savunucularına ve LGBTI+ örgütlerine— yönelik gerçekleştirilen eylemler son derece endişe vericidir.”

Açıklamada ayrıca Türkiye’nin uymayı taahhüt ettiği uluslararası insan hakları hukuku ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamında söz konusu özgürlüklere “tam olarak saygı gösterilmesi” çağrısı yapıldı.

Yedi ülke, açıklamanın sonunda Türkiye’deki LGBTİ+ bireylerle dayanışma içinde olduklarını bildirdi.

Açıklama Türkiye’de yeni bir tartışma başlattı

Avrupa ülkelerinin ortak açıklaması, insan hakları ve Türkiye’nin iç hukukuna ilişkin tartışmaların yanı sıra, yabancı devletlerin Türkiye’deki toplumsal ve siyasi gelişmelere yönelik açıklamalarının sınırları konusunda da tartışma başlattı.

Açıklamayı destekleyen yaklaşımda, insan haklarının uluslararası nitelikte olduğu ve devletlerin bu konularda görüş bildirebileceği savunulurken, eleştiren yaklaşımda ise Türkiye’nin kendi toplumsal ve hukuki meselelerine ilişkin kararların Türkiye’nin demokratik kurumları tarafından alınması gerektiği ifade ediliyor.

Kişisel görüşüm: Türkiye’ye dışarıdan ayar vermek kabul edilemez

Benim kişisel kanaatim, başka ülkelerin Türkiye’deki toplumsal meseleler üzerinden bu şekilde ortak bildiriler yayımlamasının doğru olmadığı yönünde.

İnsan hakları konusunda herkesin görüşü olabilir. Ancak Fransa’dan Almanya’ya, İsveç’ten Hollanda’ya kadar yedi ülkenin bir araya gelerek Türkiye’ye yönelik ortak bir siyasi mesaj vermesini, Türkiye’nin kendi iç meselelerine ilişkin dışarıdan müdahil olma çabası olarak değerlendiriyorum.

Türkiye’nin hangi toplumsal değerleri nasıl koruyacağına, hangi düzenlemeleri yapacağına ve kendi vatandaşları arasındaki hukuki ilişkileri nasıl düzenleyeceğine öncelikle Türkiye Cumhuriyeti’nin kurumları ve Türk toplumu karar vermelidir.

Üstelik mesele yalnızca LGBTİ+ konusu da değildir. Bir ülkenin başka bir ülkeye sürekli olarak “şunu yap, bunu yapma” şeklinde mesaj vermesi, karşılıklı egemenlik ve saygı anlayışı açısından ciddi şekilde sorgulanmalıdır.

Bu nedenle bildiriyi imzalayan ülkelere benim cevabım açık: Türkiye’nin iç meseleleri hakkında söz söylemeden önce kendi ülkelerinizdeki sorunlara bakın.

Türkiye kimsenin vesayeti altında değildir. Türkiye’nin toplumsal yapısı, değerleri ve geleceği konusunda son sözün başka ülkelerin başkentlerinde değil, Türkiye’de söylenmesi gerektiğini düşünüyorum.

Kısacası, dayanışma adı altında Türkiye’ye siyasi yön vermeye çalışılmasını doğru bulmuyorum. Eğer gerçekten karşılıklı saygıdan söz ediyorsak, bunun ilk şartı başka bir ülkenin kendi kararlarını alma hakkına saygı göstermektir.